search
menu
person

NEWS AND UDATES


10:43
Mərhum Novruzəli Məmmədovun və onun ailəsinin məhv  edilməsinin qısa xronikası
Mərhum Novruzəli Məmmədovun və onun ailəsinin məhv 
edilməsinin qısa xronikası 
17 avqust Novruzəli Məmmədovun
xatirə günüdür
Novruzəli Məmmədov kim idi? 
Məmmədov Novruzəli Xanməmməd oğlu 10 mart 1942-ci 
ildə o vaxtkı Azərbaycan SSR, Astara rayonu, Ərçivan 
kəndində anadan olub. O, orta təhsilini doğulduğu kənddə
aldıqdan sonra Azərbaycan Xarici Dillər Universitetində
ingilis filologiyası fakültəsini bitirib, dilçilik üzrə alimlik 
dissertasiyası müdafiə edib. 
Novruzəli Məmmədov 2 fevral 2007-ci il tarixdə
Azərbaycan Respublikası (AR) Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi 
(MTN) tərəfindən həbs edilib, 17 avqust 2009-cu il 
tarixində Bakı həbsxanasında müəmmalı şəkildə dünyasını 
dəyişib. Həbs olunan vaxtı o, Azərbaycan Milli Elmlər 
Akademiyasının (AMEM) Dilçilik institutunun Roman￾German dilləri elmi-tədris sektorunun müdiri, "Tolışi Sədo” qəzetinin baş redaktoru, Respublika Talış Mədəniyyət 
Mərkəzinin sədr müavini idi.
Həbs və istintaq.
2 fevral 2007-ci ildə Novruzəli Məmmədov səbəbi izah 
edilmədən MTN-nə aparılıb və orada heç bir protokol 
tərtib edilmədən fasiləsiz olaraq 24 saat 2004-cü ildə
İranda keçirilmiş elmi konfrans barəsində sorğu-sual edilib, 
ac-susuz saxlanılıb və döyülüb. Bu müddət ərzində o, sağ 
əlindən və sol çiyindən xəsarətlər alıb.
3 fevral 2007-ci il, saat 16:00 radələrində Novruzəli 
Məmmədov MTN-nin əməkdaşlarının maşınında Elmlər 
Akademiyasının qarşısına gətirilib və orada polis tərəfindən 
tutularaq barəsində protokol tərtib edilib. Yasamal rayon 
məhkəməsi onun barəsində 15 günlük inzibati həbs qərarı 
çıxarıb. N.Məmmədov dərhal da MTN-nin əməkdaşlarına 
təhvil verilib.
17 fevral 2007-ci il tarixdə Novruzəli Məmmədova AR CM￾nin casusluq formasında dövlətə xəyanət ittihamı elan 
olunub. İstintaq müddəti ərzində Novruzəli Məmmədova 
elan olunmuş casusluq ittihamı özünün təsdiqini tapmayıb. 
8 aylıq həbsdə saxlama müddətini əsaslandırmaq üçün 27 
sentyabr 2007-ci il tarixdə ona Azərbaycan Respublikasına 
qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparmaqda xarici dövlətə
kömək etmə formasında yeni məzmunda ittiham elan 
olunub.üzrə baş müstəntiqi polkovnik-leytenant Novruz 
Kərimovun tərtib etdiyi, AR Baş prokurorunun I müavini II 
dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri Rüstəm Usubovun təsdiq 
etdiyi ittiham aktında Novruzəli Məmmədov heç bir tutarlı 
sübut olmadan aşagıdakılarda ittiham edilib:
- Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik fəaliyyəti 
aparmaqda xarici dövlətə kömək etməkdə, yəni 
respublikamızda yaşayan talışlar üçün inzibati muxtariyyət 
yaratmağa nail olmaq məqsədilə zəruri məlumatları 
toplamaqda;
- xarici xüsusi xidmət orqanına lazım olan məlumatlara 
malik şəxsləri müəyyənləşdirməkdə; 
- onları xarici xüsusi xidmət orqanı ilə əlaqələndirməkdə;
- və ya belə şəxsləri xarakterizə edən məlumatları onlara
ötürməkdə;
- talışların hüquqlarının pozulması adı altında uydurma 
bəhanələrlə beynəlxalq təşkilatlara müraciət etməkdə;
- beynəlxalq təşkilatlarda insan hüquqlarını və azadlıqlarını 
pozan ölkə kimi Azərbaycanın mənfi imicinin 
formalaşmasına və beynəlxalq təşkilatların Azərbaycana 
təzyiqlərinə nail olmasında;
- bu yolla talışlar üçün Azərbaycan Respublikasının 
ərazisində inzibati muxtariyyət yaranmasına kömək göstərmək haqqında razılıq verərək, məxfi əməkdaşlığa 
cəlb edilmiş və 1992-ci ildən 2007-ci ilin fevral ayının 
əvvəllərinə qədər bu fəaliyyətlə məşğul olmaqda.
Həmin aktla N.Məmmədov daha sonra aşağıdakılarda 
ittiham edilib:
- 1998-ci ildə "Tolışi Sədo” qəzetinin baş redaktorluğunu 
ələ keçirib, ona verilmiş tapşırıqlara uyğun məqalələri 
qəzetdə çap etməkdə; 
- idmançıların təbliğatı adı altında talışçılığın təbliğində; 
- respublikanın cənubunda dinə meyilli talış gənclərinin 
aşkar edilib onları xaricə dini təhsil almaq üçün 
göndərməkdə; 
- talış dilində verilişin açılması üçün İctimai televiziya 
kanalının rəhbərliyinə və başqa instansiyalara müraciət 
etməkdə;
- Respublika Talış Mədəniyyət Mərkəzinin, "Tolışi Sədo” 
qəzetinin Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçirilməsi 
üçün ərizə ilə müraciət etməkdə;
- müxtəlif əcnəbi dilçi alimlərlə bərabər talışların kompakt 
yaşadıqları ərazilərdə kəşfiyyat xarakterli sorğuların 
aparılmasında və onların tərəfindən talış dilinin tədqiqinə
dair kitabların, məqalələrin yazılmasına nail olmaqda;talışları icra və qanunvericilik orqanlarında işə düzəlməyə
təhrik edib sonradan onların imkanlarından istifadə
etməklə gələcəkdə talışlar üçün inzibati muxtariyyət 
yaratmağa nail olmaqda;
- Elman Quliyevin İrandan gətirdiyi pulun bir hissəsini əldə
etməkdə təqsirli bilinib.
Məhkəmə 
24 iyun 2008-ci il tarixdə Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə
(ACDİÜ) Məhkəmə (hakimlər: Ələsgərov Şakir (sədr), Allah￾verdiyeva Ramella, Məmmədova Şəkər) istintaq orqanının 
ona təqdim etdiyi ittiham aktının birbaşa köçürməsi olan 
hökmü ilə Novruzəli Məmmədovu boş zalda Azərbaycan 
Respublikası CM-nin 274-cü maddəsilə (dövlətə xəyanət) 
təqsirli bilinib, əmlakı müsadirə olunmaqla 10 il müddətinə
cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə
azadlıqdan məhrumetmə çəzasına məhkum edib.
Məhkəmə Novruzəli Məmmədova qarşı irəli sürülən 
ittihamların uydurma olması ilə bağlı ona təqdim edilən 
sübutları, o cümlədən Astara gömrük sərhədindən 2002-
2006-cı illər ərzində Elman Quliyevin İrandan valyuta 
gətirməsini istisna edən rəsmi sənədi qəbul etməyib və
çıxartdığı hökmündə həmin bəraətverici sübutlara istinad 
etməkdən vaz keçib.
Məhkəmə təhlükəsizlik orqanının agenti kimi çalışan bir 
şahid ifadəsinə istinad edərək, qapalı şəraitdə sübutları vəsənədləri saxtalaşdırmaqla hökm çıxarıb. Məhkəmənin 
hökmü hətta müdafiəçinin iştirakı olmadan gizli elan edilib.
27 may 2009-cu ildə AR Ali Məhkəmədə hakim Tapdıq 
Mahmudovun sədrliyi ilə Novruzəli Məmmədovun Bakı 
Apellyasiya Məhkəməsinin 26 dekabr 2008-ci il tarixli 
qərarından verdiyi kassasiya şikayətinə baxılıb. Qapalı keçi￾rilən məhkəmə prosesində N.Məmmədovun məhkəmədə
iştirak etməsi ilə bağlı qaldırdılmış vəsatət təmin olun￾mayıb və məhkəmə ilk instansiya məhkəməsinin hökmünü 
qüvvədə saxlamaqla kassasiya şikayətini rədd edib.
N.Məmmədov yüksək qan təzyiqindən, zobdan, prostat 
vəzinin iltihabından, görmə qabiliyyətinin sürətlə
itməsindən, ayaqlarının aşağı nahiyələrinin şişməsi 
xəstəliklərindən əziyyət çəkməsinə baxmayaraq o, İstintaq 
Təcridxanasında saxlandığı müddət ərzində müayinə və
müalicə kursu almayıb.
İstintaq müddətində N.Məmmədovun azadlıq, səmərəli 
hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə, ayrı-seçkiliyə mə-
ruz qalmamaq hüquqlarının pozuntusu ilə bağlı məhkə-
mələrə müraciət edilsə də, bu heç bir nəticə verməyib.
Həbsxanada 
14 yanvar 2009-cu il tarixdə N.Məmmədov 15 saylı Cəza
Çəkmə Müəssəsinə (CÇM) köçürülüb və dərhal da 15 
günlüyə cərimə təcridxanasına salınıb, işgəncəyə, qeyri￾insani və ləyaqəti alçaldan rəftara məruz qalıb, milli-etnik mənsubiyyəti təhqir edilib. 14 - 21 yanvar 2009-cu il 
tarixlərdə o, 7 gün soyuq, şüşələri çıxarılmış nəfəslikdən 
içəri daxil olan küləkli, nəm, rütubətli, oturmaq və
uzanmaq üçün heç bir avadanlığı olmayan kamerada 
saxlanılıb. Həmin kamerada N.Məmmədov səhər saat 5-
dən 21-ə qədər ayaq üstə durmağa və saat 21-dən sonra 
nəm döşəkdə yatmağa məcbur olub. 7 gün davamlı olaraq 
həmin şəraitdə saxlanması onun səhhətində ciddi 
pozuntular yaradıb. Kamerada saxlandığı müddət ərzində
o, dərmanla və isti paltarla təmin edilməyib.
21 yanvar 2009-cu il tarixdə İşgəncələrə qarşı mübarizə
komitəsinin sədri Elçin Behbudovun monitorinq keçirməsi 
nəticəsində N.Məmmədov cərimə təcridxanasından 
"səhhəti ilə” əlaqədar azad edilib. Lakin N.Məmmədovun 
hansı xəstəliklərdən əziyyət çəkməsi, səhətində hansı 
problemlərin olması barədə məhkəməyə rəsmi sənəd 
təqdim edilməyib.
Nizami rayon məhkəməsi 6 mart 2009-cu il tarixli qərarı ilə
15 saylı CÇM rəisinin 14 və 15 yanvar 2009-cu il tarixli 
qərarlarını qanunsuz hesab edərək, həmin qərarları ləğv 
edib və müəssisənin üzərinə N.Məmmədovun müayinə və
müalicə olunması vəzifəsini qoyub. 
Bu tarixdən başlayaraq N.Məmmədov 5 ay müayinə və
müalicə olunmayıb, onun xəstəlikləri gizli saxlanılıb, 
müdafiə tərəfinin və məhkəmənin sorğularına cavab 
verilməyib və yalnız bir dəfə onun hipertoniyadan əziyyət çəkməsi barədə ACDİÜ Məhkəməyə rəsmi sənəd 
göndərilib. Məhkəmənin 6 mart 2009-cu il tarixli qərarı 5 
(beş) ay müddətində icra olunmayıb.
22 iyul 2009-cu il tarixdə ailə üzvləri N.Məmmədovla 15 
saylı CÇM-də görüşərkən məlum oldu ki, onun vena dama￾rından qan götürülüb. Həmin tarixdən başlayaraq şika￾yətləri mütəmadi xarakter alsa da, onun CÇM-nin səhiyyə
şöbəsinə köçürülməsi müxtəlif bəhanələrlə təxirə salınıb.
25 iyul 2009-cu ildə N. Məmmədov ağır vəziyyətdə 15 saylı 
CÇM-nin səhiyyə şöbəsinə köçürülüb və o, yataq xəstəsi 
olub. Həmin tarixdə İşgəncələrə qarşı Komitənin sədrinə və
N. Məmmədovun vəkilinə onunla görüşməyə icazə
verilməyib.
27 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov müstəqil hərəkət 
edə bilmədiyindən vəkillə görüşə digər məhkumların və
həkimin köməyi və müşayiətiylə gətirilib. O, otura bilmə-
yib, uzanmış vəziyyətdə ağır durumda olması ilə bağlı bü-
tün beynəlxalq müdafiə təşkilatlarına müraciət etməyi, 
onun müayinə və müalicə olunması üçün xaricdən həkim￾lərin dəvət edilməsi barədə fikirlərini vəkilinə çatdırıb. N.
Məmmədov şiddətli ağrılardan əziyyət çəkdiyindən görüş 
qısa zamanda başa çatıb və o yenidən digər məhkumların 
köməyi ilə geri aparılıb.
27 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun vəkili onun 
hansı xəstəlikdən əziyyət çəkməsi, ona hansı müalicə kursu təyin edilməsi, həkim rəylərinin müdafiə tərəfinə təqdim 
edilməsi barədə 15 saylı CÇM-nin rəisinə yazılı müraciət 
edib. Lakin müraciətə bu günə qədər cavab verilməyib.
28 və 31 iyul 2009-cu il tarixlərdə vəkil N. Məmmədovun 
ağır xəstə durumda olması, hərəkət etmək iqtidarında 
olmaması, çətinliklə danışması, burnundan bir neçə dəfə
qan açılması, omba və onurğa sütununda olan şiddətli 
ağrılardan şikayət etməsi, onun milli-etnik mənsubiyyətinə
görə təqib və təhqir olunması, vəsiyyətlərini ailə üzvlərinə
çatdırmağı xahiş etməsini və s. barədə Azərbaycanda 
fəaliyyət göstərən beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdi.
25-27 iyul 2009-cu il tarixlərdə N. Məmmədov 15 saylı 
CÇM-nin səhiyyə şöbəsində yataq xəstəsi olduğu bir halda 
Penitensiar Xidmətin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən 
"Turan” informasiya agentliyinə məlumat verildi ki, onun 
səhhətinin pisləşməsi barədə məlumatları yoxdur.
28 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov AR Ədliyyə
Nazirliyin Penitensiar Xidməti Müalicə Müəssisəsinə
köçürüldü. Lakin ona 4 gün ərzində heç bir tibbi yardım 
göstərilmədi və ümumi palatada yerləşdirildi.
31 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun vəkili onun 
fiziki təhlükəsizliyi barədə narahatlığını xüsusi ilə qeyd 
etməklə onun xəstəlikləri, aldığı müalicə kursu, qəbul 
etdiyi dərmanlar, verilmiş həkim rəylərinin surətini əldə
etmək üçün Müalicə Müəssisəsinin rəisinə poçt vasitəsi ilə
xəbərnaməli müraciət etdi.Avqust ayının əvvəllərində Müalicə Müəssisəsində
İşgəncələrə qarşı mübarizə komitəsinin sədri E.Behbudov, 
Ombutsman E.Süleymanova N. Məmmədova baş çəkdi. 
Ombutsmanla görüşəndə N. Məmmədov bu yoxlamaların 
təsiri olmadığını, formal xarakter daşıdığını, müalicənin 
düzgün aparılmadığını onun diqqətinə çatdırdı və təkrar 
yoxlama aparılmasını xahiş etdi.
Avqust ayında Avropa Şurası Baş Katibinin Azərbaycandakı 
xüsusi nümayəndəsi gələndə N.Məmmədov müalicəsinin 
düzgün aparılmadığını, səhhətində heç bir irəliləyiş 
olmadığını, bu məqsədlə xaricdən həkim dəvət edilməsini 
onlardan xahiş etdi. Beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri 
həmin xahişlə Müalicə Müəssisəsinin rəhbərliyinə
müraciət etsələr də, xahiş rədd edildi.
28 iyul 2009-cu il tarixdən 17 avqust 2009-cu il tarixə
qədər N. Məmmədov anti-sanitariya şəraitində, tibbi 
sanitar xidməti olmadan xəstə məhkumların köməyinə
möhtac qaldı. Onun qidalanması da digər xəstə
məhkumlardan asılı oldu. Onun hərəkət etmək imkanları 
olmadığından yataqda da sidiyə getməyə məcbur olurdu. 
10 avqust 2009-cu il tarixdən başlayaraq N. Məmmədov 
qəbzlikdən əziyyət çəkir, lakin bir dəfə də olsun 
ayaqyoluna gedə bilmədi. Müalicə Müəssisəsində qəbzliyin 
aradan qaldırılması və orqanizmin normal fəaliyyət 
göstərməsi üçün heç bir tibbi tədbirlər görmədi.15 avqust 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov vəkili ilə
sonuncu dəfə görüşdü. Vəkil xəstəyə olan münasibətlə
əlaqədar müəssisə rəisi və baş həkimin qəbulunda oldu. O, 
N.Məmmədovla bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülməsini 
xahiş etdi. Həmin tarixdə də N. Məmmədovun 
xəstəliklərinin diaqnozları barədə tərtib edilmiş 14 avqust 
2009-cu il tarixli arayış vəkilə təqdim olundu. Lakin vəkilin 
sorğusuna tam cavab verilmədi.
N. Məmmədov Müalicə Müəssisəsində 21 gün ərzində
hamamdan istifadə edə bilmədi, onun gigiyenasi ilə
məşğul olmaq üçün ailə üzvlərinə imkan və şərait 
yaradılmadı. N. Məmmədov ancaq alt paltarlarını digər 
məhkumların köməyi ilə dəyişməli olurdu.
Novruzəli Məmmədovun vəfatı 
17 avqust 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov Müalicə
Müəssisəsində vəfat etdi. 
Onun çoxsaylı xəstəliklərlə təkbaşına mübarizə aparması, 
Penitensiar Xidmətin seyrçi mövqe nümayiş etdirməsi, 
Müalicə Müəssisəsində müalicənin düzgün aparılmaması, 
ati-sanitariya şəraiti, gigiyenanın və qidalanmanın təşkil 
edilməməsi, buna ailə üzvlərinin cəlb edilməməsi ağır 
nəticələrlə sonuclandı.
N. Məmmədovun ölümündən sonra Ədliyyə Nazirliyi
Penitensiar Xidməti onun yataq xəstəsi olmaması, 17 av￾qust 2009-cu il tarixdə vəziyyətinin pisləşməsi və qəflətən keçinməsi barədə yalan məlumatlar yaydı. 15 saylı CÇM￾dən və Müalicə Müəssisəsindən N. Məmmədovun tibbi 
kartalarının surətinin müdafiə tərəfinə verilməsi barədə
sorğu və müraciət edilsə də onlara cavab verilmədi.
N. Məmmədovun ölümü ilə bağlı Nizami rayon 
prokurorluğunda araşdırmalar aparılmağa başlandı. 24 
avqust 2009-cu il tarixdə N.Məmmədovun həyat yoldaşı 
araşdırmalara beynəlxalq hüquqşunasların və ekspertlərin 
dəvət edilməsi ilə bağlı Baş Prokurora müraciət etdi.
7 sentyabr 2009-cu il tarixli müraciəti ilə N. Məmmədovun 
vəkili ona məlum olan faktları konkret sənədlərlə bərabər 
prokurorluğa təqdim etdi və ekspertiza rəyinin, qəbul 
olunacaq qərarın surətinin müdafiə tərəfinə verilməsini və
təhqiqat materialları ilə tanış olmağa şərait yaradılmasını 
xahiş etdi. Lakin bu təmin edilmədi.
14 sentyabr 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun ailə
üzvləri onun yaşamaq hüququnun pozuntusu ilə bağlı 
Nəsimi rayon məhkəməsinə müraciət etdi.
Böyük oğul Kamran Məmmədovun ölümü 
N. Məmmədovdan başqa onun ailə üzvləri ardıcıl olaraq 
təqib və təziqlərə məruz qaldı. İstintaq zamanı ona ərzaq 
aparan oğlanları bir neçə dəfə oğurlanaraq naməlum 
istiqamətə aparıldı, döyülərək, ağır fiziki təsirlərə məruz 
qaldılar. Belə növbəti əməliyyatların birindən sonra 8 
sentyabr 2007-ci il tarixdə N.Məmmədovun böyük oğluKamran Məmmədov müəmmalı səbəblərdən dünyasını 
dəyişdi.7
Kiçik oğul Emil Məmmədovun ölümü 
N. Məmmədovun kiçik oğlu oktyabr 2007-ci il tarixdə
vəhşicəsinə döyüldü. N. Məmmədov barəsində hökmün 
çıxmasına 7 gün qalmış ona təsir etmək məqsədilə kiçik 
oğlu evinin yanından maşına zorla salınaraq Səbail rayon 
polisinə aparıldı və tutularaq cinayət məsuliyyətinə cəlb 
edildi. Səbail rayon məhkəməsinin hökmü ilə Emil 
Məmmədov narkotik vasitə saxlamağa görə təqsirli bilindi 
və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən qərb səfirliklərin səyi 
nəticəsində şərti azadlıqdan məhrumetmə cəzasına 
məhkum edildi. 
25 sentyabr 2009-cu il tarixdə N.Məmmədovun ölümünün 
40-cı gün mərasimindən qayıdan həyat yoldaşı Məryəm 
Məmmədova və oğlu Emil Məmmədov müəmmalı şəraitdə
avtomobil qəzasına düşdü. Qəzanı törədən kamaz 
sürücüsü haqqında heç bir cinayət təqibi aparılmadı. Emil 
Məmmədov aldığı yaralardan az sonra dünyasını dəyişdi. 
Novruzəli Məmmədovun həbsi kimə və nəyə görə lazım idi? 
Novruzəli Məmmədovun qanunsuz həbsi və sonradan 
onun və iki oğlunun öldürülməsi çoxlu suallar doğurur. Məmmədovlar ailəsinin faciəsi kimə və nə üçün lazım idi? 
Bu sualın cavabı aşağıdakı arqumentlərin altında gizlənib:
1) Novruzəli Məmmədov ölkədə yeganə talışşünas alim 
hesab edilirdi. O, ölkədə talışların yeganə təşkilatı olan 
Talış Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbərlərindən biri idi və
Mərkəzin mətbu orqanı olan "Tolışi Sədo" qəzetinə
rəhbərlik edirdi. O, "Tolışi Sədo" qəzetinin mütəmadi 
dərcinə çalışırdı. Hakimiyyət dairələri bunu talışlarda milli 
əhval-rühiyyənin artmasına səbəb kimi baxır, belə bir 
qəzetin çıxmamasında maraqlı görsənir və buna ölkədə
milli qarşıdurmaya aparıb çıxara bilən təhlükə hesab edirdi. 
Müşahidəçilərin fikrinə görə say etibarıla ölkənin ikinci 
xalqı olan talışların hazırda İlham Əliyevin başçılıq etdiyi 
siyasi rejim altında ölkənin digər vətəndaşları kimi hüquqi 
vəziyyətləri qənaətbəxş deyil. Ölkədə talış probleminin 
olması mütəmadi olaraq ölkə xaricində yaşayan talışlar 
tərəfində qaldırılsa da, hakimiyyət dairələri belə bir 
problemin mövcudluğunu inkar edir; 
2) Novruzəli Məmmədovun həbs olunduğu dönəmdə
rəsmi Bakının beynəlxalq münasibətlər sistemində
vəziyyəti də diqqət çəkən məqamlardandır. Qərbin 
demokratiya tələblərinə cavab axtarmaq rəsmi Bakını ən 
çox qayğılandıran məsələlərdən biridir. Bunun üçün 
Azərbaycanın yerləşdiyi regionda beynəlxalq münasibətlər, 
xüsusilə o dövrdə Qərb-İran münasibətlərin kəskinləşməsi 
və bundan hazırkı anti-demokratik rejimin ömrünü 
uzatmaq üçün istifadə istəyi şübhə doğurmur. Rəsmi Bakı Qərb qarşısında "ölkə demokratiyaya hazır deyil" tezisini 
irəli sürərək, bunun üçün "demokratiya ölkədə islamçıların 
hakimiyyətə gəlişinə səbəb olar", "bu, regionda İranın daha 
da fəallaşması olar", "İran islamçılar və talışlar vasitəsilə
Azərbaycanda fəal işləyir" arqumentləri gətirirdi. Bunu real 
göstərmək üçün süni dövlət çevrilişləri və yalançı cəsusluq 
şəbəkələri düzəltmək lazım idi. Novruzəli Məmmədov və
talış məsələsi bu istiqamətdə ən yaxşı inandırıcı faktor ola 
bilərdi; 
3) Novruzəli Məmmədovun həbsi ölkədə talışlar arasında 
artmaqda olan milli özünüdərk prosesinin qarşısını almaq 
üçün də hakimiyyətdəkilərin gözündə çox faydalı 
görünürdü. Talışın adından danışan simalarla müqayisədə
hazırkı rejimə liberallığı ilə seçilən Novruzəli Məmmədovun 
həbsi, onun və ailəsinin sonrakı taleyi başqa talış fəallarına 
bir dərs rolunu oynamalı idi. Hazırkı rejimin köhnə
kommunist metodoloqiyasına əsaslanan fəaliyyət planında 
bu aksiya xüsusi xəbərdaredici funksiyanın realizəsi üçün 
cəlbedicə ola bilərdi...
Novruzəli Məmmədov və onun ailə üzvlərinin ölümündə 
rolu olan məmurların siyahısı 
Məmmədovlar ailəsinin məhvinin məsuliyyəti birbaşa 

aşağıdakı məmurların üzərindədir:

1) Mahmudov Eldar Əhməd oğlu – Azərbaycan 
Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri. Hazırda 
vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. O, N.Məmmədovun cinayətQərb qarşısında "ölkə demokratiyaya hazır deyil" tezisini 
irəli sürərək, bunun üçün "demokratiya ölkədə islamçıların 
hakimiyyətə gəlişinə səbəb olar", "bu, regionda İranın daha 
da fəallaşması olar", "İran islamçılar və talışlar vasitəsilə
Azərbaycanda fəal işləyir" arqumentləri gətirirdi. Bunu real 
göstərmək üçün süni dövlət çevrilişləri və yalançı cəsusluq 
şəbəkələri düzəltmək lazım idi. Novruzəli Məmmədov və
talış məsələsi bu istiqamətdə ən yaxşı inandırıcı faktor ola 
bilərdi; 
3) Novruzəli Məmmədovun həbsi ölkədə talışlar arasında 
artmaqda olan milli özünüdərk prosesinin qarşısını almaq 
üçün də hakimiyyətdəkilərin gözündə çox faydalı 
görünürdü. Talışın adından danışan simalarla müqayisədə
hazırkı rejimə liberallığı ilə seçilən Novruzəli Məmmədovun 
həbsi, onun və ailəsinin sonrakı taleyi başqa talış fəallarına 
bir dərs rolunu oynamalı idi. Hazırkı rejimin köhnə
kommunist metodoloqiyasına əsaslanan fəaliyyət planında 
bu aksiya xüsusi xəbərdaredici funksiyanın realizəsi üçün 
cəlbedicə ola bilərdi...
Novruzəli Məmmədov və onun ailə üzvlərinin ölümündə 
rolu olan məmurların siyahısı 
Məmmədovlar ailəsinin məhvinin məsuliyyəti birbaşa 
aşağıdakı məmurların üzərindədir:
1) Mahmudov Eldar Əhməd oğlu – Azərbaycan 
Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri. Hazırda 
vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. O, N.Məmmədovun cinayətişinə gündəlik nəzarəti həyata keçirib və onun necə
planlamasının (N.Məmmədovun azadlıqda olan 
övladlarının təqibi də daxil olmaqla) müəllifidir;
2) Kərimov Novruz Ağakərim oğlu - Azərbaycan 
Respublikası MTN İstintaq Baş İdarəsinin II şöbəsinin 
mühüm işlər üzrə baş müstəntiqi, polkovnik-leytnant. 
Hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi. O, 
N.Məmmədov barəsində saxta istintaqın və saxta ittiham 
aktının müəllifidir;
3) Usubov Rüstəm Sabir oğlu - Azərbaycan Respublikası 
Baş Prokurorunun birinci müavini, II dərəcəli dövlət ədliyyə
müşaviri. O, N.Məmmədov barədə saxta ittiham aktını baç 
prokurorluq adından təsdiq etmişdir;
4) Ələsgərov Şakir Çərkəz oğlu - Ağır Cinayətlərə dair İşlər 
üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin hakimi. 
Hazırda Xocavənd Rayon Məhkəməsinin hakimi. O, Ağır 
Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmədə N.Məmmədov 
barəsində saxta iş üzrə məhkəmə prosesinə sədrlik 
etmişdir;
5) Allahverdiyeva Ramella Allahverdi qızı - Ağır Cinayətlərə
dair İşlər üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin 
hakimi. Hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi. 
O, Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmədə
N.Məmmədov barəsində saxta iş üzrə məhkəmə prosesini 
aparan hakim tərkibinin üzvü;
Siyahı natamamdır (bura bu işə baxan Apelyasiya və Ali 
Məhkəmə hakimlərinin, o cümlədən Novruzəli Məmmədovun cəza çəkdiyi Cəza Çəkmə və Müalicə
Müəssələrinin məsul şəxslərin adları da əlavə edilməlidir)Talış Xalqın dəyərli alimlərdən biri Novruzəli Məmmədovun 17 avqust 2009 cu ildə  Bakı həbsxanasında müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişmişdir .sabah 17 avqust anım günüdür ailəsinə baş sağlığı verirəm .

. Novruzəli Məmmədovun və onun ailəsinin məhv 
edilməsinin qısa xronikası 
17 avqust Novruzəli Məmmədovun6
xatirə günüdür
Novruzəli Məmmədov kim idi? 
Məmmədov Novruzəli Xanməmməd oğlu 10 mart 1942-ci 
ildə o vaxtkı Azərbaycan SSR, Astara rayonu, Ərçivan 
kəndində anadan olub. O, orta təhsilini doğulduğu kənddə
aldıqdan sonra Azərbaycan Xarici Dillər Universitetində
ingilis filologiyası fakültəsini bitirib, dilçilik üzrə alimlik 
dissertasiyası müdafiə edib. 
Novruzəli Məmmədov 2 fevral 2007-ci il tarixdə
Azərbaycan Respublikası (AR) Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi 
(MTN) tərəfindən həbs edilib, 17 avqust 2009-cu il
tarixində Bakı həbsxanasında müəmmalı şəkildə dünyasını 
dəyişib. Həbs olunan vaxtı o, Azərbaycan Milli Elmlər 
Akademiyasının (AMEM) Dilçilik institutunun Roman￾German dilləri elmi-tədris sektorunun müdiri, "Tolışi Sədo” qəzetinin baş redaktoru, Respublika Talış Mədəniyyət 
Mərkəzinin sədr müavini idi.
Həbs və istintaq 
2 fevral 2007-ci ildə Novruzəli Məmmədov səbəbi izah 
edilmədən MTN-nə aparılıb və orada heç bir protokol 
tərtib edilmədən fasiləsiz olaraq 24 saat 2004-cü ildə
İranda keçirilmiş elmi konfrans barəsində sorğu-sual edilib, 
ac-susuz saxlanılıb və döyülüb. Bu müddət ərzində o, sağ 
əlindən və sol çiyindən xəsarətlər alıb.
3 fevral 2007-ci il, saat 16:00 radələrində Novruzəli 
Məmmədov MTN-nin əməkdaşlarının maşınında Elmlər 
Akademiyasının qarşısına gətirilib və orada polis tərəfindən 
tutularaq barəsində protokol tərtib edilib. Yasamal rayon 
məhkəməsi onun barəsində 15 günlük inzibati həbs qərarı 
çıxarıb. N.Məmmədov dərhal da MTN-nin əməkdaşlarına 
təhvil verilib.
17 fevral 2007-ci il tarixdə Novruzəli Məmmədova AR CM￾nin casusluq formasında dövlətə xəyanət ittihamı elan 
olunub. İstintaq müddəti ərzində Novruzəli Məmmədova 
elan olunmuş casusluq ittihamı özünün təsdiqini tapmayıb. 
8 aylıq həbsdə saxlama müddətini əsaslandırmaq üçün 27 
sentyabr 2007-ci il tarixdə ona Azərbaycan Respublikasına 
qarşı düşmənçilik fəaliyyəti aparmaqda xarici dövlətə
kömək etmə formasında yeni məzmunda ittiham elan 
olunub.üzrə baş müstəntiqi polkovnik-leytenant Novruz 
Kərimovun tərtib etdiyi, AR Baş prokurorunun I müavini II 
dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri Rüstəm Usubovun təsdiq 
etdiyi ittiham aktında Novruzəli Məmmədov heç bir tutarlı 
sübut olmadan aşagıdakılarda ittiham edilib:
- Azərbaycan Respublikasına qarşı düşmənçilik fəaliyyəti 
aparmaqda xarici dövlətə kömək etməkdə, yəni 
respublikamızda yaşayan talışlar üçün inzibati muxtariyyət 
yaratmağa nail olmaq məqsədilə zəruri məlumatları 
toplamaqda;
- xarici xüsusi xidmət orqanına lazım olan məlumatlara 
malik şəxsləri müəyyənləşdirməkdə; 
- onları xarici xüsusi xidmət orqanı ilə əlaqələndirməkdə;
- və ya belə şəxsləri xarakterizə edən məlumatları onlara
ötürməkdə;
- talışların hüquqlarının pozulması adı altında uydurma 
bəhanələrlə beynəlxalq təşkilatlara müraciət etməkdə;
- beynəlxalq təşkilatlarda insan hüquqlarını və azadlıqlarını 
pozan ölkə kimi Azərbaycanın mənfi imicinin 
formalaşmasına və beynəlxalq təşkilatların Azərbaycana 
təzyiqlərinə nail olmasında;
- bu yolla talışlar üçün Azərbaycan Respublikasının 
ərazisində inzibati muxtariyyət yaranmasına kömək göstərmək haqqında razılıq verərək, məxfi əməkdaşlığa 
cəlb edilmiş və 1992-ci ildən 2007-ci ilin fevral ayının 
əvvəllərinə qədər bu fəaliyyətlə məşğul olmaqda.
Həmin aktla N.Məmmədov daha sonra aşağıdakılarda 
ittiham edilib:
- 1998-ci ildə "Tolışi Sədo” qəzetinin baş redaktorluğunu 
ələ keçirib, ona verilmiş tapşırıqlara uyğun məqalələri 
qəzetdə çap etməkdə; 
- idmançıların təbliğatı adı altında talışçılığın təbliğində; 
- respublikanın cənubunda dinə meyilli talış gənclərinin 
aşkar edilib onları xaricə dini təhsil almaq üçün 
göndərməkdə; 
- talış dilində verilişin açılması üçün İctimai televiziya 
kanalının rəhbərliyinə və başqa instansiyalara müraciət 
etməkdə;
- Respublika Talış Mədəniyyət Mərkəzinin, "Tolışi Sədo” 
qəzetinin Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçirilməsi 
üçün ərizə ilə müraciət etməkdə;
- müxtəlif əcnəbi dilçi alimlərlə bərabər talışların kompakt 
yaşadıqları ərazilərdə kəşfiyyat xarakterli sorğuların 
aparılmasında və onların tərəfindən talış dilinin tədqiqinə
dair kitabların, məqalələrin yazılmasına nail olmaqda;talışları icra və qanunvericilik orqanlarında işə düzəlməyə
təhrik edib sonradan onların imkanlarından istifadə
etməklə gələcəkdə talışlar üçün inzibati muxtariyyət 
yaratmağa nail olmaqda;
- Elman Quliyevin İrandan gətirdiyi pulun bir hissəsini əldə
etməkdə təqsirli bilinib.
Məhkəmə 
24 iyun 2008-ci il tarixdə Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə
(ACDİÜ) Məhkəmə (hakimlər: Ələsgərov Şakir (sədr), Allah￾verdiyeva Ramella, Məmmədova Şəkər) istintaq orqanının 
ona təqdim etdiyi ittiham aktının birbaşa köçürməsi olan 
hökmü ilə Novruzəli Məmmədovu boş zalda Azərbaycan 
Respublikası CM-nin 274-cü maddəsilə (dövlətə xəyanət) 
təqsirli bilinib, əmlakı müsadirə olunmaqla 10 il müddətinə
cəzasını ciddi rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində çəkməklə
azadlıqdan məhrumetmə çəzasına məhkum edib.
Məhkəmə Novruzəli Məmmədova qarşı irəli sürülən 
ittihamların uydurma olması ilə bağlı ona təqdim edilən 
sübutları, o cümlədən Astara gömrük sərhədindən 2002-
2006-cı illər ərzində Elman Quliyevin İrandan valyuta 
gətirməsini istisna edən rəsmi sənədi qəbul etməyib və
çıxartdığı hökmündə həmin bəraətverici sübutlara istinad 
etməkdən vaz keçib.
Məhkəmə təhlükəsizlik orqanının agenti kimi çalışan bir 
şahid ifadəsinə istinad edərək, qapalı şəraitdə sübutları vəsənədləri saxtalaşdırmaqla hökm çıxarıb. Məhkəmənin 
hökmü hətta müdafiəçinin iştirakı olmadan gizli elan edilib.
27 may 2009-cu ildə AR Ali Məhkəmədə hakim Tapdıq 
Mahmudovun sədrliyi ilə Novruzəli Məmmədovun Bakı 
Apellyasiya Məhkəməsinin 26 dekabr 2008-ci il tarixli 
qərarından verdiyi kassasiya şikayətinə baxılıb. Qapalı keçi￾rilən məhkəmə prosesində N.Məmmədovun məhkəmədə
iştirak etməsi ilə bağlı qaldırdılmış vəsatət təmin olun￾mayıb və məhkəmə ilk instansiya məhkəməsinin hökmünü 
qüvvədə saxlamaqla kassasiya şikayətini rədd edib.
N.Məmmədov yüksək qan təzyiqindən, zobdan, prostat 
vəzinin iltihabından, görmə qabiliyyətinin sürətlə
itməsindən, ayaqlarının aşağı nahiyələrinin şişməsi 
xəstəliklərindən əziyyət çəkməsinə baxmayaraq o, İstintaq 
Təcridxanasında saxlandığı müddət ərzində müayinə və
müalicə kursu almayıb.
İstintaq müddətində N.Məmmədovun azadlıq, səmərəli 
hüquqi müdafiə vasitələrindən istifadə, ayrı-seçkiliyə mə-
ruz qalmamaq hüquqlarının pozuntusu ilə bağlı məhkə-
mələrə müraciət edilsə də, bu heç bir nəticə verməyib.
Həbsxanada 
14 yanvar 2009-cu il tarixdə N.Məmmədov 15 saylı Cəza
Çəkmə Müəssəsinə (CÇM) köçürülüb və dərhal da 15 
günlüyə cərimə təcridxanasına salınıb, işgəncəyə, qeyri￾insani və ləyaqəti alçaldan rəftara məruz qalıb, milli-etnik mənsubiyyəti təhqir edilib. 14 - 21 yanvar 2009-cu il 
tarixlərdə o, 7 gün soyuq, şüşələri çıxarılmış nəfəslikdən 
içəri daxil olan küləkli, nəm, rütubətli, oturmaq və
uzanmaq üçün heç bir avadanlığı olmayan kamerada 
saxlanılıb. Həmin kamerada N.Məmmədov səhər saat 5-
dən 21-ə qədər ayaq üstə durmağa və saat 21-dən sonra 
nəm döşəkdə yatmağa məcbur olub. 7 gün davamlı olaraq 
həmin şəraitdə saxlanması onun səhhətində ciddi 
pozuntular yaradıb. Kamerada saxlandığı müddət ərzində
o, dərmanla və isti paltarla təmin edilməyib.
21 yanvar 2009-cu il tarixdə İşgəncələrə qarşı mübarizə
komitəsinin sədri Elçin Behbudovun monitorinq keçirməsi 
nəticəsində N.Məmmədov cərimə təcridxanasından 
"səhhəti ilə” əlaqədar azad edilib. Lakin N.Məmmədovun 
hansı xəstəliklərdən əziyyət çəkməsi, səhətində hansı 
problemlərin olması barədə məhkəməyə rəsmi sənəd 
təqdim edilməyib.
Nizami rayon məhkəməsi 6 mart 2009-cu il tarixli qərarı ilə
15 saylı CÇM rəisinin 14 və 15 yanvar 2009-cu il tarixli 
qərarlarını qanunsuz hesab edərək, həmin qərarları ləğv 
edib və müəssisənin üzərinə N.Məmmədovun müayinə və
müalicə olunması vəzifəsini qoyub. 
Bu tarixdən başlayaraq N.Məmmədov 5 ay müayinə və
müalicə olunmayıb, onun xəstəlikləri gizli saxlanılıb, 
müdafiə tərəfinin və məhkəmənin sorğularına cavab 
verilməyib və yalnız bir dəfə onun hipertoniyadan əziyyət çəkməsi barədə ACDİÜ Məhkəməyə rəsmi sənəd 
göndərilib. Məhkəmənin 6 mart 2009-cu il tarixli qərarı 5 
(beş) ay müddətində icra olunmayıb.
22 iyul 2009-cu il tarixdə ailə üzvləri N.Məmmədovla 15 
saylı CÇM-də görüşərkən məlum oldu ki, onun vena dama￾rından qan götürülüb. Həmin tarixdən başlayaraq şika￾yətləri mütəmadi xarakter alsa da, onun CÇM-nin səhiyyə
şöbəsinə köçürülməsi müxtəlif bəhanələrlə təxirə salınıb.
25 iyul 2009-cu ildə N. Məmmədov ağır vəziyyətdə 15 saylı 
CÇM-nin səhiyyə şöbəsinə köçürülüb və o, yataq xəstəsi 
olub. Həmin tarixdə İşgəncələrə qarşı Komitənin sədrinə və
N. Məmmədovun vəkilinə onunla görüşməyə icazə
verilməyib.
27 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov müstəqil hərəkət 
edə bilmədiyindən vəkillə görüşə digər məhkumların və
həkimin köməyi və müşayiətiylə gətirilib. O, otura bilmə-
yib, uzanmış vəziyyətdə ağır durumda olması ilə bağlı bü-
tün beynəlxalq müdafiə təşkilatlarına müraciət etməyi, 
onun müayinə və müalicə olunması üçün xaricdən həkim￾lərin dəvət edilməsi barədə fikirlərini vəkilinə çatdırıb. N.
Məmmədov şiddətli ağrılardan əziyyət çəkdiyindən görüş 
qısa zamanda başa çatıb və o yenidən digər məhkumların 
köməyi ilə geri aparılıb.
27 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun vəkili onun 
hansı xəstəlikdən əziyyət çəkməsi, ona hansı müalicə kursu təyin edilməsi, həkim rəylərinin müdafiə tərəfinə təqdim 
edilməsi barədə 15 saylı CÇM-nin rəisinə yazılı müraciət 
edib. Lakin müraciətə bu günə qədər cavab verilməyib.
28 və 31 iyul 2009-cu il tarixlərdə vəkil N. Məmmədovun 
ağır xəstə durumda olması, hərəkət etmək iqtidarında 
olmaması, çətinliklə danışması, burnundan bir neçə dəfə
qan açılması, omba və onurğa sütununda olan şiddətli 
ağrılardan şikayət etməsi, onun milli-etnik mənsubiyyətinə
görə təqib və təhqir olunması, vəsiyyətlərini ailə üzvlərinə
çatdırmağı xahiş etməsini və s. barədə Azərbaycanda 
fəaliyyət göstərən beynəlxalq təşkilatlara müraciət etdi.
25-27 iyul 2009-cu il tarixlərdə N. Məmmədov 15 saylı 
CÇM-nin səhiyyə şöbəsində yataq xəstəsi olduğu bir halda 
Penitensiar Xidmətin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən 
"Turan” informasiya agentliyinə məlumat verildi ki, onun 
səhhətinin pisləşməsi barədə məlumatları yoxdur.
28 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov AR Ədliyyə
Nazirliyin Penitensiar Xidməti Müalicə Müəssisəsinə
köçürüldü. Lakin ona 4 gün ərzində heç bir tibbi yardım 
göstərilmədi və ümumi palatada yerləşdirildi.
31 iyul 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun vəkili onun 
fiziki təhlükəsizliyi barədə narahatlığını xüsusi ilə qeyd 
etməklə onun xəstəlikləri, aldığı müalicə kursu, qəbul 
etdiyi dərmanlar, verilmiş həkim rəylərinin surətini əldə
etmək üçün Müalicə Müəssisəsinin rəisinə poçt vasitəsi ilə
xəbərnaməli müraciət etdi.Avqust ayının əvvəllərində Müalicə Müəssisəsində
İşgəncələrə qarşı mübarizə komitəsinin sədri E.Behbudov, 
Ombutsman E.Süleymanova N. Məmmədova baş çəkdi. 
Ombutsmanla görüşəndə N. Məmmədov bu yoxlamaların 
təsiri olmadığını, formal xarakter daşıdığını, müalicənin 
düzgün aparılmadığını onun diqqətinə çatdırdı və təkrar 
yoxlama aparılmasını xahiş etdi.
Avqust ayında Avropa Şurası Baş Katibinin Azərbaycandakı 
xüsusi nümayəndəsi gələndə N.Məmmədov müalicəsinin 
düzgün aparılmadığını, səhhətində heç bir irəliləyiş 
olmadığını, bu məqsədlə xaricdən həkim dəvət edilməsini 
onlardan xahiş etdi. Beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri 
həmin xahişlə Müalicə Müəssisəsinin rəhbərliyinə
müraciət etsələr də, xahiş rədd edildi.
28 iyul 2009-cu il tarixdən 17 avqust 2009-cu il tarixə
qədər N. Məmmədov anti-sanitariya şəraitində, tibbi 
sanitar xidməti olmadan xəstə məhkumların köməyinə
möhtac qaldı. Onun qidalanması da digər xəstə
məhkumlardan asılı oldu. Onun hərəkət etmək imkanları 
olmadığından yataqda da sidiyə getməyə məcbur olurdu. 
10 avqust 2009-cu il tarixdən başlayaraq N. Məmmədov 
qəbzlikdən əziyyət çəkir, lakin bir dəfə də olsun 
ayaqyoluna gedə bilmədi. Müalicə Müəssisəsində qəbzliyin 
aradan qaldırılması və orqanizmin normal fəaliyyət 
göstərməsi üçün heç bir tibbi tədbirlər görmədi.15 avqust 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov vəkili ilə
sonuncu dəfə görüşdü. Vəkil xəstəyə olan münasibətlə
əlaqədar müəssisə rəisi və baş həkimin qəbulunda oldu. O, 
N.Məmmədovla bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görülməsini 
xahiş etdi. Həmin tarixdə də N. Məmmədovun 
xəstəliklərinin diaqnozları barədə tərtib edilmiş 14 avqust 
2009-cu il tarixli arayış vəkilə təqdim olundu. Lakin vəkilin 
sorğusuna tam cavab verilmədi.
N. Məmmədov Müalicə Müəssisəsində 21 gün ərzində
hamamdan istifadə edə bilmədi, onun gigiyenasi ilə
məşğul olmaq üçün ailə üzvlərinə imkan və şərait 
yaradılmadı. N. Məmmədov ancaq alt paltarlarını digər 
məhkumların köməyi ilə dəyişməli olurdu.
Novruzəli Məmmədovun vəfatı 
17 avqust 2009-cu il tarixdə N. Məmmədov Müalicə
Müəssisəsində vəfat etdi. 
Onun çoxsaylı xəstəliklərlə təkbaşına mübarizə aparması, 
Penitensiar Xidmətin seyrçi mövqe nümayiş etdirməsi, 
Müalicə Müəssisəsində müalicənin düzgün aparılmaması, 
ati-sanitariya şəraiti, gigiyenanın və qidalanmanın təşkil 
edilməməsi, buna ailə üzvlərinin cəlb edilməməsi ağır 
nəticələrlə sonuclandı.
N. Məmmədovun ölümündən sonra Ədliyyə Nazirliyi
Penitensiar Xidməti onun yataq xəstəsi olmaması, 17 av￾qust 2009-cu il tarixdə vəziyyətinin pisləşməsi və qəflətən keçinməsi barədə yalan məlumatlar yaydı. 15 saylı CÇM￾dən və Müalicə Müəssisəsindən N. Məmmədovun tibbi 
kartalarının surətinin müdafiə tərəfinə verilməsi barədə
sorğu və müraciət edilsə də onlara cavab verilmədi.
N. Məmmədovun ölümü ilə bağlı Nizami rayon 
prokurorluğunda araşdırmalar aparılmağa başlandı. 24 
avqust 2009-cu il tarixdə N.Məmmədovun həyat yoldaşı 
araşdırmalara beynəlxalq hüquqşunasların və ekspertlərin 
dəvət edilməsi ilə bağlı Baş Prokurora müraciət etdi.
7 sentyabr 2009-cu il tarixli müraciəti ilə N. Məmmədovun 
vəkili ona məlum olan faktları konkret sənədlərlə bərabər 
prokurorluğa təqdim etdi və ekspertiza rəyinin, qəbul 
olunacaq qərarın surətinin müdafiə tərəfinə verilməsini və
təhqiqat materialları ilə tanış olmağa şərait yaradılmasını 
xahiş etdi. Lakin bu təmin edilmədi.
14 sentyabr 2009-cu il tarixdə N. Məmmədovun ailə
üzvləri onun yaşamaq hüququnun pozuntusu ilə bağlı 
Nəsimi rayon məhkəməsinə müraciət etdi.
Böyük oğul Kamran Məmmədovun ölümü 
N. Məmmədovdan başqa onun ailə üzvləri ardıcıl olaraq 
təqib və təziqlərə məruz qaldı. İstintaq zamanı ona ərzaq 
aparan oğlanları bir neçə dəfə oğurlanaraq naməlum 
istiqamətə aparıldı, döyülərək, ağır fiziki təsirlərə məruz 
qaldılar. Belə növbəti əməliyyatların birindən sonra 8 
sentyabr 2007-ci il tarixdə N.Məmmədovun böyük oğluKamran Məmmədov müəmmalı səbəblərdən dünyasını 
dəyişdi.7
Kiçik oğul Emil Məmmədovun ölümü 
N. Məmmədovun kiçik oğlu oktyabr 2007-ci il tarixdə
vəhşicəsinə döyüldü. N. Məmmədov barəsində hökmün 
çıxmasına 7 gün qalmış ona təsir etmək məqsədilə kiçik 
oğlu evinin yanından maşına zorla salınaraq Səbail rayon 
polisinə aparıldı və tutularaq cinayət məsuliyyətinə cəlb 
edildi. Səbail rayon məhkəməsinin hökmü ilə Emil 
Məmmədov narkotik vasitə saxlamağa görə təqsirli bilindi 
və Azərbaycanda fəaliyyət göstərən qərb səfirliklərin səyi 
nəticəsində şərti azadlıqdan məhrumetmə cəzasına 
məhkum edildi. 
25 sentyabr 2009-cu il tarixdə N.Məmmədovun ölümünün 
40-cı gün mərasimindən qayıdan həyat yoldaşı Məryəm 
Məmmədova və oğlu Emil Məmmədov müəmmalı şəraitdə
avtomobil qəzasına düşdü. Qəzanı törədən kamaz 
sürücüsü haqqında heç bir cinayət təqibi aparılmadı. Emil 
Məmmədov aldığı yaralardan az sonra dünyasını dəyişdi. 
Novruzəli Məmmədovun həbsi kimə və nəyə görə lazım idi? 
Novruzəli Məmmədovun qanunsuz həbsi və sonradan 
onun və iki oğlunun öldürülməsi çoxlu suallar doğurur. Məmmədovlar ailəsinin faciəsi kimə və nə üçün lazım idi? 
Bu sualın cavabı aşağıdakı arqumentlərin altında gizlənib:
1) Novruzəli Məmmədov ölkədə yeganə talışşünas alim 
hesab edilirdi. O, ölkədə talışların yeganə təşkilatı olan 
Talış Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbərlərindən biri idi və
Mərkəzin mətbu orqanı olan "Tolışi Sədo" qəzetinə
rəhbərlik edirdi. O, "Tolışi Sədo" qəzetinin mütəmadi 
dərcinə çalışırdı. Hakimiyyət dairələri bunu talışlarda milli 
əhval-rühiyyənin artmasına səbəb kimi baxır, belə bir 
qəzetin çıxmamasında maraqlı görsənir və buna ölkədə
milli qarşıdurmaya aparıb çıxara bilən təhlükə hesab edirdi. 
Müşahidəçilərin fikrinə görə say etibarıla ölkənin ikinci 
xalqı olan talışların hazırda İlham Əliyevin başçılıq etdiyi 
siyasi rejim altında ölkənin digər vətəndaşları kimi hüquqi 
vəziyyətləri qənaətbəxş deyil. Ölkədə talış probleminin 
olması mütəmadi olaraq ölkə xaricində yaşayan talışlar 
tərəfində qaldırılsa da, hakimiyyət dairələri belə bir 
problemin mövcudluğunu inkar edir; 
2) Novruzəli Məmmədovun həbs olunduğu dönəmdə
rəsmi Bakının beynəlxalq münasibətlər sistemində
vəziyyəti də diqqət çəkən məqamlardandır. Qərbin 
demokratiya tələblərinə cavab axtarmaq rəsmi Bakını ən 
çox qayğılandıran məsələlərdən biridir. Bunun üçün 
Azərbaycanın yerləşdiyi regionda beynəlxalq münasibətlər, 
xüsusilə o dövrdə Qərb-İran münasibətlərin kəskinləşməsi 
və bundan hazırkı anti-demokratik rejimin ömrünü 
uzatmaq üçün istifadə istəyi şübhə doğurmur. Rəsmi Bakı Qərb qarşısında "ölkə demokratiyaya hazır deyil" tezisini 
irəli sürərək, bunun üçün "demokratiya ölkədə islamçıların 
hakimiyyətə gəlişinə səbəb olar", "bu, regionda İranın daha 
da fəallaşması olar", "İran islamçılar və talışlar vasitəsilə
Azərbaycanda fəal işləyir" arqumentləri gətirirdi. Bunu real 
göstərmək üçün süni dövlət çevrilişləri və yalançı cəsusluq 
şəbəkələri düzəltmək lazım idi. Novruzəli Məmmədov və
talış məsələsi bu istiqamətdə ən yaxşı inandırıcı faktor ola 
bilərdi; 
3) Novruzəli Məmmədovun həbsi ölkədə talışlar arasında 
artmaqda olan milli özünüdərk prosesinin qarşısını almaq 
üçün də hakimiyyətdəkilərin gözündə çox faydalı 
görünürdü. Talışın adından danışan simalarla müqayisədə
hazırkı rejimə liberallığı ilə seçilən Novruzəli Məmmədovun 
həbsi, onun və ailəsinin sonrakı taleyi başqa talış fəallarına 
bir dərs rolunu oynamalı idi. Hazırkı rejimin köhnə
kommunist metodoloqiyasına əsaslanan fəaliyyət planında 
bu aksiya xüsusi xəbərdaredici funksiyanın realizəsi üçün 
cəlbedicə ola bilərdi...
Novruzəli Məmmədov və onun ailə üzvlərinin ölümündə 
rolu olan məmurların siyahısı 
Məmmədovlar ailəsinin məhvinin məsuliyyəti birbaşa 
aşağıdakı məmurların üzərindədir:
1) Mahmudov Eldar Əhməd oğlu – Azərbaycan 
Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri. Hazırda 
vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. O, N.Məmmədovun cinayətQərb qarşısında "ölkə demokratiyaya hazır deyil" tezisini 
irəli sürərək, bunun üçün "demokratiya ölkədə islamçıların 
hakimiyyətə gəlişinə səbəb olar", "bu, regionda İranın daha 
da fəallaşması olar", "İran islamçılar və talışlar vasitəsilə
Azərbaycanda fəal işləyir" arqumentləri gətirirdi. Bunu real 
göstərmək üçün süni dövlət çevrilişləri və yalançı cəsusluq 
şəbəkələri düzəltmək lazım idi. Novruzəli Məmmədov və
talış məsələsi bu istiqamətdə ən yaxşı inandırıcı faktor ola 
bilərdi; 
3) Novruzəli Məmmədovun həbsi ölkədə talışlar arasında 
artmaqda olan milli özünüdərk prosesinin qarşısını almaq 
üçün də hakimiyyətdəkilərin gözündə çox faydalı 
görünürdü. Talışın adından danışan simalarla müqayisədə
hazırkı rejimə liberallığı ilə seçilən Novruzəli Məmmədovun 
həbsi, onun və ailəsinin sonrakı taleyi başqa talış fəallarına 
bir dərs rolunu oynamalı idi.
Məmmədovlar ailəsinin məhvinin məsuliyyəti birbaşa 
aşağıdakı məmurların üzərindədir:

BU ŞƏXSLƏR BİR BAŞA GÜNAHKARDIR:

1) Mahmudov Eldar Əhməd oğlu – Azərbaycan 
Respublikasının Milli Təhlükəsizlik naziri. Hazırda 
vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. O, N.Məmmədovun cinayətişinə gündəlik nəzarəti həyata keçirib və onun necə
planlamasının (N.Məmmədovun azadlıqda olan 
övladlarının təqibi də daxil olmaqla) müəllifidir;
2) Kərimov Novruz Ağakərim oğlu - Azərbaycan 
Respublikası MTN İstintaq Baş İdarəsinin II şöbəsinin 
mühüm işlər üzrə baş müstəntiqi, polkovnik-leytnant. 
Hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi. O, 
N.Məmmədov barəsində saxta istintaqın və saxta ittiham 
aktının müəllifidir;
3) Usubov Rüstəm Sabir oğlu - Azərbaycan Respublikası 
Baş Prokurorunun birinci müavini, II dərəcəli dövlət ədliyyə
müşaviri. O, N.Məmmədov barədə saxta ittiham aktını baç 
prokurorluq adından təsdiq etmişdir;
4) Ələsgərov Şakir Çərkəz oğlu - Ağır Cinayətlərə dair İşlər 
üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin hakimi. 
Hazırda Xocavənd Rayon Məhkəməsinin hakimi. O, Ağır 
Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmədə N.Məmmədov 
barəsində saxta iş üzrə məhkəmə prosesinə sədrlik 
etmişdir;
5) Allahverdiyeva Ramella Allahverdi qızı - Ağır Cinayətlərə
dair İşlər üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin 
hakimi. Hazırda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi. 
O, Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmədə
N.Məmmədov barəsində saxta iş üzrə məhkəmə prosesini 
aparan hakim tərkibinin üzvü;
Siyahı natamamdır (bura bu işə baxan Apelyasiya və Ali 
Məhkəmə hakimlərinin, o cümlədən Novruzəli Məmmədovun cəza çəkdiyi Cəza Çəkmə və Müalicə
Müəssələrinin məsul şəxslərin adları da əlavə edilməlidir)
Категория: TALİSH | Просмотров: 76 | Добавил: tmmrtalish | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
avatar
https://www.accuweather.com/az/az/lankaran/29090/daily-weather-forecast/29090