search
menu
person

NEWS AND UDATES


Категория: TARİX | Просмотров: 91 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 14.03.2019 | Комментарии (0)

Background and Present Situation of the Talysh


The historical background of the Talysh as a distinct people. Also included is an overview of current problems, challenges and actions to be taken in the future to safeguard the culture of the Talysh people

The Talishi's are one of the northwest Iranian peoples. Talishi's are living on the south-west coast of the Caspian Sea. They belong to the Caucasian anthropological type of the south Europeans. The land of the Talish people – Tolish – is divided in two parts between Azerbaijan and Iran. In Azerbaijan Talishi's are compactly living in five southern regions: Lenkoran, Astara, Lerik, Masalli and Yardimlii and in large cities such as Baku and Sumgait.

Категория: TARİX | Просмотров: 55 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 12.01.2019 | Комментарии (0)

 вспоминания Алакрама Гумматзода о ленкоранских событиях 


  9 сентября 1990 года, когда я был арестован прямо в штаб-квартире Народного Фронта Азербайджана, и был помещен в следственный изолятор КГБ, мне принесли один из первых номеров газеты “Совершенно секретно”. На второй странице той газеты, в редакционной заметке было написано, что всесторонний анализ и справедливая оценка событий в Ленкорани будут сделаны в будущем. Очень жаль, что всю историю нашей своеобразной и уникальной борьбы за независимость и территориальную целостность Азербайджана пытаются предать забвению, особенно после того, как мы осознали и заявили, что наше талышское происхождение и право на жизнь даны нам свыше. 
Категория: TARİX | Просмотров: 101 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 07.01.2019 | Комментарии (0)




Dairəvi qala ( zindan) Lənkəran qalası ilə eyni vaxtda təqribən 1747-1786 ci illərdə inşa edilmişdir. Qalanın peyki, oxşarı olan ikinci tikili Mayakdır. Bu iki qala ümumi Lənkəran qala sisteminin iki tərəfdən dayaq məntəqələrinə çevrilmişdir. Hətta Lənkəran qalasının ümumi sahəsi Bakı qalasından, demək olar ki, iki dəfə böyük olmuşdur.1869 cu ilə kimi burda baş verən müharibələrdə mühüm müdafiə və dayaq məntəqəsi rolunu oynamışdır. Ərazinin Rus qoşunları tərəfindən işğalından sonra ümumi qala divarları dağıdılmış və hərbi qala ləğv edilmişdir. Dairəvi qaladan isə həbsxana kimi istifadə edilməyə başlanılmışdır. Dayaqlar buraya zindan ilə mayaklar arasında olan gizli yeraltı yol ilə gətirmişlər.  Bu da bura gətirilənləri  məxfiliyini təmin edirmiş. Bəzi mənbələr hətta İosif Stalinin burada müəyyən vaxt tutulub saxlandığını da qeyd edirlər. Dairəvi qaladan 1970-ci ilə qədər həbsxana kimi istifadə edilmişdir.
Категория: TARİX | Просмотров: 57 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 06.01.2019 | Комментарии (0)

    Талыши - один из крупных иранских этносов. Страна талышей - Талыш или Талышистан, - где они компактно проживают, занимает крайний юго-запад Прикаспия. Она разделена на две части - северную, ныне входящую в Азербайджанскую Республику, и южную, в Иране, простирающуюся узкой полосой вдоль южного побережья Каспийского моря.
Категория: TARİX | Просмотров: 56 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 06.01.2019 | Комментарии (0)

Борис Всеволодович Миллер (31 октября (12 ноября) 1877, Москва — 6 августа 1956, Москва) — советскийиранист. Профессор (1935), доктор филологических наук (1939).

"Азербайджанцы говорят на языке, не
понятном ни для кого, кроме их самих"
( Йакут, XIII в.)
Надо же, такой древний и высококультурный
народ, а не имеет своей государственности
Б.В. Миллер
Талыш- это мой ребенок,
я его никому не отдам
Б.В. Миллер
Категория: TARİX | Просмотров: 52 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 06.01.2019 | Комментарии (0)

İANƏ VERMAK.
Категория: TARİX | Просмотров: 74 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 04.01.2019 | Комментарии (0)

Ali Meymandar

ULUSALCI İŞTAHLA TARİH YAZMAK

 

Tarihsel bir olayı irdelerken, tarafsızlık ilkesine uymadan olumlu sonuçlar elde etmemiz mümkün değildir..Zazaların bugün yaşadıkları coğrafyanın, dünyanın en zor coğrafyası olduğunu söyliyebiliriz. Neolitik dönemin ortaya çıktığı Fırat-Dicle arasındaki bu bereketli topraklar, ilk hayvan ve bitkinin evcilleştirildiği, yazının bulunduğu, önemli bir bölge olması açısından onlarca medeniyete ev sahipliği yapmıştır,. Buda ulusalcıların iştahlarını kabartmak için yeterli bir sebeptir, sümerler, hititler,akadlar vb. daha nice medeniyetlerin kendi medeniyetleri olduklarını kanıtlamak için tarihi adeta ters yüz etmişlerdir. Ulusal hareketlerin tarihin belli bir döneminde ortaya çıktığını biliyoruz, fakat belirli bir dönemde ortaya çıkan ulusal hareketleri besleyen duyguların tarihi daha eskidir. Geçmişte yaşanan acılar, sevinçler, ulusal gelişimi besleyen önemli ögelerdir.

Категория: TARİX | Просмотров: 145 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 02.01.2019 | Комментарии (0)

,
историк-исследователь, руководитель Союза Талышской Молодежи

ТАЛЫШСКИЙ ЭТНИЧЕСКИЙ ФАКТОР В ИСТОРИИ МУГАНСКОЙ СОВЕТСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

На днях в социальной сети facebook.com один из известных в Азербайджанской Республике научных и политических деятелей, а если точнее, лидер всеЯ (карманной) оппозиции, доктор исторических наук Джамиль Гасанлы в уничижительном тоне опубликовал пост относительно монографии российского ученого Виктора Александровича Шнирельмана “Войны памяти: мифы, идентичность и политика в Закавказье”. Автор поста выразил свое возмущение упоминанием В.А.Шнирельманом талышей при описании событий Муганской Советской Республики (далее – МСР), мол этот народ “не имеет к МСР никакого отношения”. Более того, в надежде злоупотребить религиозными чувствами талышей в целях внедрения своей лжи, Гасанлы выходит далеко за рамки приличного и допускает этакий “джамилевский антисемитизм”, указывая по отношению к Шнирельману “этот еврейский ученый”. В современной азербайджанской исторической науке такие грязные “приемы” используются аж с советского времени, а с периода независимости это стало центральной составной их концепции национальной исторической науки. Рассмотрим затронутую тему МСР поподробней.
Категория: TARİX | Просмотров: 49 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 02.01.2019 | Комментарии (0)

Bu xanlığın tərkibindəki mahalların sərhədlərini bilirsinizmi?

Talış xanlığı

XVIII əsrin ortaları Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələ olmuşdur. Bu dövrdə Azərbaycan müstəqil və yarımmüstəqil feodal dövlətlər olan xanlıqlar (hansı ki onların 12-si indiki şimalda - Gəncə Qarabağ, Şəki, Şamaxı, Dərbənd Quba, Bakı, Talış, Cavad, Salyan, İrəvan, Naxçıvan, 8-i indiki cənubda - Təbriz, Ərdəbil Marağa, Urmiya, Xoy, Sərab, Maku, Qaradağ, camaatlıq (onu da qeyd edim ki, ərəb dilində bu söz ayrıca icmalar birliyi mənasını verir bu ad – Çar - Balakən ərazisinə aid idi, sultanlıq(sultanlıqlar xanlıqdan balaca, sultanlar tərəfindən idarə edilən ərazilərə deyilirdi) (Qazax Şəmşəddil (indiki Ağstafa), Qəbələ, Ərəş (indiki Ağdaş), İlisu (indiki Qaxda kənd) və məlikliklərə (hansı ki bu məliklərin hamısı Qarabağda yerləşirdi) parçalanmışdır. 

Xanlıqlardan biri Talış xanlığı olmuş və Azərbaycanın şərqində yerləşmişdir. 

Talış xanlığı 
şərqdən Xəzər dənizi, 
qərbdən Ərdəbil, 
şimal-qərbdən Qaradağ (indiki İran ərazisi), 
cənubdan Gilan, 
şimaldan Salyan, Cavad (sonradan Salyan xanlığı Şamaxı xanlığına birləşdirilmiş, Cavad xanlığı isə Şamaxı və Qarabağ xanlıqları arasında bölüşdürülmüşdür) xanlıqları ilə həmsərhəd idi. 

Xanlığın mərkəzi əvvəl Astara, sonra isə Lənkəran şəhəri olmuşdur. 
Talış xanları sülaləsinin banisi səfəvilər sülaləsindən olan əslən ərdəbilli Seyid Abbas, xanlığın banisi isə Cəmaləddin xandır (1747-1786). Cəmaləddin xan qara olduğundan daha çox Qara xan kimi tanınmışdır. 

Talış xanlığı 79 il, 1747-1826-cı illərdə mövcud olmuşdur. Xanlıqlar xan tərəfindən idarə olunur və inzibati cəhətdən mahallara bölünürdü. 
Категория: TARİX | Просмотров: 62 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 25.12.2018 | Комментарии (0)

Yerusəlimli Müqəddəsi də əsərində Azərbaycanda yaşayan əhalidən bəhs edərkən talış dili ilə fars dilini səhv salmışdı. Elə buna görə də o, buradakı əhalinin fars dilində Xorasanlılar kimi, yəni, qismən fərqli danışdığını qeyd etmişdi48. Əslində isə bu əhali fars dilində deyil talış dilində danışırdı. X yüzilliyin ərəbdilli coğrafi ədəbiyyatının tanınmış müəlliflərindən biri də İranın Fars vilayətindəki İstəxr şəhərində doğulmuş əl-İstəxridir. Mavərünnəhr, İran, Ərəbistan, Suriya və Misirə səyahət etmiş əl-İstəxri “Kitab məsalik əl-məmalik” əsərini yazmışdır. Əl-İstəxri Deyləm torpaqlarının Azərbaycanın şərq sərhəddində yerləşdiyi haqqında məlumat verir. O yazır: “Azərbaycan, Arran və Ərməniyyəni bir xəritədə yerləşdirib, vahid iqlim etdik. Şərqdən buranı Cibəl, Deyləm, Xəzər dənizinin qərb [hissəsi], qərbdən Ərmən və Lan sərhədləri, Cəzirə sərhəddinin bir hissəsi.....”49 Bundan başqa əl-İstəxri bu iqlimin çaylarından bəhs edərkən Azərbaycan və Deyləm torpaqlarından axan Səfıd-rud çayından da bəhs edərək yazır: “Bu ölkədə gəmilərin hərəkəti üçün çaylar Kurr və Arrasdır . Ərdəbil və Zəncan arasındakı Səfidrud çayına gəldikdə, bu gəmilərin hərəkəti üçün kiçikdir .
Категория: TARİX | Просмотров: 54 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 23.12.2018 | Комментарии (0)

II bölmə X əsr ərəb müəllifləri Talış haqqında

IX əsrdən başlayaraq Abbasilərə qarşı baş verən xalq azadlıq hərəkatları xilafəti zəiflədirdi. Feodal münasibətlərinin möhkəmlənməsi ilə Xilafətin mərkəzdən uzaq olan ucqarlarında hakimlərin müstəqilliyi artır, ərəblərin yaratdığı əmirliklərdən fərqli olaraq müstəqil xırda feodal - əmirlikləri yaranırdı. Müstəqil əmirliklərə rəhbərlik edən şəxslər bir zamanlar buraya elə ərəb xəlifələri tərəfindən təyin olunmuş nəsillərin zaman keçdikcə yerliləşən nümayəndələri idilər. Azərbaycan tarixçisi Tofiq Mustafazadə bu prosesləri belə əks etdirir. “Onların əsasını qoyduqları feodal nəsilləri zaman keçdikcə özlərinin ərəb mənşəyini itirir , yerli xalqlarla qarışırdılar.”38. Bəhs olunan dövrdə şimallı-cənublu Azərbaycan ərazisində bəzi kiçik dağlıq ərazilər istisna olmaqla hər yerdə xalq islamı qəbul etmişdi. “Artıq X əsrdə Azərbaycanın demək olar bütün şəhərlərində came məsçidləri vardı, hətta X əsrin məhşur coğrafiyaşünas səyyahı əl-Müqəddəsi şəhəri kənddən" 38 T. Mustafazadə. 
Категория: TARİX | Просмотров: 51 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 22.12.2018 | Комментарии (0)

Sukurzade Ildirim

ÇAYRUD - ANA YURDUM

Mən və valideyinlərim Lənkəran rayonunun Havzava kəndində doğulsaq da, anam 1948-ci il təvəllüdlü Şirin Kazım qızı Şükürova (Süleymanova) əslən Lerik rayonunun Çayrud kəndindəndir.Ana babam Kazım Adi oğlu Süleymanov 1893-cü ildə Çayrud kəndində doğulmuş, 1947-ci ildə Havzava kəndinə köçmüşdür.Təəssüf hissi ilə qeyd edirəm ki. indiyədək bircə dəfə olsun belə Çayrud kəndində olmamışam.Amma buna baxmayaraq anamın Çayruddan olduğunu hər zaman qürurla söyləmişəm. "Çayrud - ana yurdum" başlıqlı yazının yazılması da məhz Çayruda olan sevgimdən irəli gəlir.
Çayrud Lerik rayonunun yaşayış məntəqələrindən biridir. Kənd Lerik şəhərindən 17 km cənub-şərqdə, Peştəsər silsiləsinin ətəyində yerləşir. 1829-cu ildə Çayrud kəndi 7 evdən ibarət olmuşdur. 1859-1864-cü illər siyahıyaalınmasında kənddə 41 ev olmuş və burada 400 nəfər (kişi 233, qadın 167) yaşamışdır. 1886-cı ildə evlərin sayı 72, əhalinin sayı 598 nəfər (kişi 358, qadın 240), 1904-cü ilin siyahıyaalınmasında evlərin sayı 164, əhalinin sayı isə 785 nəfər (kişi 441, qadın 344) olmuşdur. 1986-cı ildə burada 1500 nəfər yaşamışdır. 2009-cu ilin məlumatına görə isə kənd əhalisinin sayı 1927 nəfərdir. Çayrud kəndi əhalisinin sayına görə Lerik rayonunun 162 yaşayış məntəqəsi sırasında Lerik şəhərindən sonra ikinci yerdə durur. 

Категория: TARİX | Просмотров: 65 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 21.12.2018 | Комментарии (0)

                                                                              MİLLİ MӘSƏLƏ (II)

Mövzuya başlamazdan vväl bir nöqtәni diqqәtә çatdırmaq istәyirәm. Tarixin müxtәlif dönәmlәrindә bir çox xalqların şәrqdәn qәrbә mцraziyyәsi istisnasız faktdır. Yәni bәzi xalqlar tez, bәzilәrә gec, bütünlükdә isә demәk olar ki, hamý miqrasiya ediblәr. Bu prosesin müxtәlif obyektiv sәbәbläri olsa da, sonda köç etmiş xalqların başqa xalqların rәzilәrin zәbt etmәsi ilә nәticәlnmişdir. Özü-özlüyündə tarix nöqteyi-nəzərdən bu normal bir prosesdir. Çünki bütün xalqlar öz ilkin vətəndələrinə qaytarılırlar, dünya əhalisinin kərəviyyatı Sibir və Mesopotamiyada cәmlənmәlidir.
Bu proses eramızdan vväl başlasın, orta əsrlərdəki qädər davam etdi. Mәhz bu dövrdә, daha Həqiqətən, IX - XI әsrlәrdә türk tayfaları Uraldan keçәrәk Orta Asiyaya, ordan da Kiçik Asiya, Cәnubi Avropa, İran, hәtta Mesopotamiyaya qәdәr yayılmışlar. Sözsüz ki, köç edənlər yeni məntəqqəlilərə əsasən də boş yerədirrdə məskunlaşırdılar. Buna müasir Azərbaycan da aydın görmәk olar. Yaşayış üçün daha faydalı olan dəniz sahili vә dağın əla yerləri halisi xaricində qeyri-türklärdən ibarәtdir. Bir çox hallarda gəlmәlәn Doğrudur, sonrakı dövrlәrdә dә müxtәlif hakimlәr tәrәfindәn insanların toplu şәkildә köçürülmәsi mәlumdur, amma bu köçürülmәlәr mütәmadi xarakter daşımır.

Категория: TARİX | Просмотров: 51 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 19.12.2018 | Комментарии (0)

                                                                                        MİLLİ MӘSӘLӘ (I)

Son zamanlar müşahidә etdiyim çox ciddi proseslәr mәni bu haqda öz düşüncәlәrimi yazmağa mәcbur edir. Bәri başdan deyim ki, Azәrbaycanı İsveçrәdә olduğu tәk bәrabәrhüquqlu xalqların yaşadığı әdalәtli bir ölkә kimi görmәk әn böyük arzumdur. Lakin çox tәәssüflә qeyd etmәliyәm ki, hazırda müşahidә etdiyim cәmiyyәt mәni arzularımda pessimizmә qapılmağa vadar edir. Bu mövzu bir statusa yerlәşәcәk qәdәr kiçik olmadığı üçün bir neçә statusda fikirlәrimi bölüşmәyә çalışacağam. Bilirәm, hazırkı Azәrbaycan cәmiyyәtindә hakim olan ideologiyanın tәsiri altında mәnә hücum edәnlәr olacaq. Amma bildiyimiz hәqiqәtlәri ona görә demәyә borcluyuq ki, cәmiyyәtdә qeyri - sağlam tәfәkkürün qarşısını ala bilәk.
Ya Allah!

Категория: TARİX | Просмотров: 57 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 19.12.2018 | Комментарии (0)

                                                                            Ərəb müəllifləri Talış haqqında

“Taylasan” sözünün özünə gəldikdə isə bu söz yalnız və yalnız “talış” sözünün cəm formasından başqa bir  şey deyildir. İlk məxsusi adı “sataquş” olan və hətta Bisutunda da həkk olunan bu xalqın adının “talış” şəklinə düşməsindən danışarkən müasir İran tədqiqatçısı, tatşünas və talışşünas, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri doktoru Əli Əbdoli yazır:
“Talış xalqına məxsus adın ilk formasının sataquş olduğu, Haxəmənişi (Əhəməni) kitabələrində bu adm yazıya düşdüyü və sonra onun heç bir qaynaqda qeyd olunmadığı nəzərə alınarsa, onda Haxamənişilərdən sonrakı dövrlərdə sataquş adı taquş şəklinə düşməlidir və belə olan surətdə kadus adı taquş adının qeyri-şərtsiz yunan variantı olacaqdır. Taluş - talış adı isə taquş adının daha sonrakı dövrlərdə təşəkkül tapmış İran tələffüzüdür.”17. Beləliklə, “taquş”u yunanlar “kadus” ifadə etdiyi kimi, ərəblər də “talış” sözünü “taylis”, “taylas” şəklində ifadə etmişlər. Sözün sonuna artırılan “-an”, on” şəkilçisi isə bir çox İrandilli xalqların dillərində olduğu kimi talışca da cəm şəkilçisidir18. İbn-Xordadbeh “Azərbaycan mahalının şəhər və rustaqlan” haqqında olan hissədə dolayısı ilə Taylasan torpaqlarının siyasi tarixinə də toxunmuşdur. 
Категория: TARİX | Просмотров: 54 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 18.12.2018 | Комментарии (0)

                                IX əsr müəlliflərinin Talış haqqındakı qeydlərinin təhlili

IX əsrdə yaşayıb-yaratmış ərəb coğrafiyaşünas səyyahlarının əsərlərində əks olunmuş məlumatların təhlilinə başlamazdan əvvəl, Azərbaycan və ümumilikdə Xilafətdə o zaman mövcud siyasi, iqtisadi, ictimai, mədəni proseslərə nəzər salmaq yerinə düşərdi. Bu zaman Xilafət taxtı Abbasilərin əlində idi. Abbasilərin Xilafət taxtına sahib olması islam dünyasında böyük dəyişikliklərə səbəb olmuşdu. 750-ci ildə Abbasilərin hakimiyyət başına keçməsindən sonra soy kökləri ilə Peyğəmbər səlavətullahın xanədanına bağlı olan Abbas və Əli oğulları arasında ziddiyyətlər kəskinləşdi və onlar bir-birilərinə düşmən oldular. O zamandan başlayaraq müsəlmanların rəhbər seçimində təfriqə daha da gücləndi. Rəhbər seçimində demək olar ki, müsəlmanlar 2 hissəyə ayrıldılar: I. Abbasi hakimlərinin “əmir-əl-mömün”lüyünü həm zahirdə, həm də batində qəbul edənlər. 
Категория: TARİX | Просмотров: 49 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 18.12.2018 | Комментарии (0)

28 Ekim 2016 

Talış filosofun yaratdığı dünyanın ilk təkallahlı dini - ZƏRDÜŞTLÜK



Zərdüşt İsadan 583-560 il əvvəl doğulmuşdur. Bu ənənə pəhləvi dilində yazılmış zərdüşti ədəbiyyatında qeyd edilir (bax: Pirdavud. Yəsna (birincı cild), Bombey 1934, səh 75; Avesta (Talış dilində "Əv Heste”, türk dilinə hərfi tərcüməsi "O var”), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Bakı 1995,
səh. 12 – 19).
Категория: TARİX | Просмотров: 62 | Добавил: tmmrtalish | Дата: 06.12.2018 | Комментарии (0)